inter hominem et beluam hoc maxime interest, quod haec tantum, quantum sensu movetur, ad id solum, quod adest quodque praesens est, se accommodat, paulum admodum sentiens praeteritum aut futurum. Homo autem, quod rationis est particeps, per quam consequentia cernit, causas rerum videt earumque praegressus et quasi antecessiones non ignorat, similitudines comparat rebusque praesentibus adiungit atque adnectit futuras, facile totius vitae cursum videt ad eamque degendam praeparat res necessarias. Eademque natura vi rationis hominem conciliat homini et ad orationis et ad vitae societatem ingeneratque inprimis praecipuum quendam amorem in eos, qui procreati sunt In primisque hominis est propria veri inquisitio atque investigatio. Itaque cum sumus necessariis negotiis curisque vacui, tum avemus aliquid videre, audire, addiscere, cognitionemque rerum aut occultarum aut admirabilium ad beate vivendum necessariam ducimu. Unum hoc animal sentit quid sit ordo, quid sit quod deceat, in factis dictisque qui modu. Quibus ex rebus conflatur et efficitur id, quod quaerimus, honestum, quod etiamsi nobilitatum non sit, tamen honestum sit, quodque vere dicimus, etiamsi a nullo laudetur, natura esse laudabile.

Tra l'uomo e la bestia c'è soprattutto questa differenza, che questa si conforma solo a quello che c'è e che è visibile nella misura in cui è stimolata dal senso, percependo pochissimo il passato o il futuro. L'uomo invece, poiché è partecipe della ragione, grazie alla quale egli scorge le conseguenze, vede le cause delle cose e non ignora le loro cause remote e per così dire le precedenti, confronta i casi simili e alle cose presenti collega e annodale future, vede facilmente il corso della vita intera e predispone le cose necessarie a trascorrerla. E la medesima natura, con la forza della ragione, unisce l'uomo all'uomo per la comunanza del linguaggio e della vita e soprattutto genera un singolare amore per i suoi figli. E soprattutto è propria dell'uomo l'accurata ricerca del vero. Così, quando siamo liberi dalle occupazioni e dalle preoccupazioni inevitabili, allora bramiamo vedere, udire, imparare qualcosa e riteniamo necessaria per vivere felicemente la conoscenza dei segreti o delle meraviglie della natura8. Questo solo essere vivente sente che cosa sia l'ordine, che cosa sia la decenza, quale la misura negli atti e nelle parole. Di questi elementi consta ed è composta quell'onestà che cerchiamo, che, anche se non è celebrata, è tuttavia l'onestà e che anche se non è lodata da nessuno, diciamo con verità che è degna di lode per natura.