Qui de victu atque cultu populi Romani scripserunt, tradunt mulieres Romae atque in Latio aetatem abstemias egisse: nam vinum “temetum" prisca lingua appellabatur. Non modo dicunt eas vino abstinuisse, sed etiam institutum est ut cognatis osculum darent, ut odor indicium faceret, si bibissent ("se avessero bevuto”), et deprehenderent eas. Bibere eas autem tradunt loram, passum, murrinam et alia genera vinorum potu ("a bersi") dulcia quae sapiant. Atque haec quidem in his, quos dixi, libris pervulgata sunt; sed Marcus Cato non solum existimatas, sed et multatas quoque esse a iudice mulieres tradit ob eam causam, velut si ("come se") mulier probrum et adulterium admitteret. Verba Marci Catonis adscripsi ex oratione, quae inscribitur “de dote", in qua id quoque scriptum est: leges permittebant ut in adulterio uxores deprehensas ius esset maritis necare: «Vir – dicit – mulieri iudex pro censore est, imperium habet, si (“se") perversa et taetra acta sunt a muliere; multatur, si vinum bibit; si cum alieno viro probrum fecit, morte condemnatur». ###
Coloro che scrissero in merito all'alimentazione e al modo di vivere del popolo romano, tramandano che le donne a Roma e nel Lazio trascorrevano il tempo temperanti (astemie): infatti il vino era chiamato in lingua antica (temetum). Non solo dicevano che quelle si astenevano dal vino, ma che fu anche stabilito che dessero il bacio ai consanguinei, che l'odore rendesse la testimonianza, se avessero bevuto, e che le prendessero. Tramandano in verità che quelle bevessero il vinello, vino d'uva passa, di mirra e altri tipi di vini dolci a bersi che abbiano sapore. Ed in verità queste cose sono divulgate in quei libri, che ho menzionato; ma Marco Catone tramanda ... (CONTINUA)