Antiquis moribus, Romae pontifex maximus dies fastos et nefastos statuebat atque quotannis perscribebat dierum fastorum nefastorumque rationem et ordinem in Fastis, ubi belli et pacis res gestae, consulum et magistratuum nomina, templorum dedicationes, res sacrae, ludi, feriae notabantur. A pontificibus quoque Annales redigebantur: hic breviter res memorabiles tum bellicas tum civiles narrabant rerum diem, mensem, annum etiam adnotabant. Quia pontifices Annales in tabula alba scribebant et in parietibus Regiae, domus pontificum, tabulam proponebant, populus rerum gestarum virorumque illustrium memoriam retinebat. Itaque Annales primum historiae genus fuerunt; sed postea genus proprium fuit Historia, cum res pit. Maximi rerum scriptores fuerunt Caesar, Sallustius, Livius et Tacitus
Fasti e annali
Secondo gli antichi costumi, il pontefice massimo di Roma stabiliva giorni fasti e nefasti e prescriveva ogni anno il calcolo e l'ordine nel Fasti dei giorni nefasti e fasti, dove erano annotate le imprese della guerra e della pace, le nomine dei magistrati e consoli, le dediche dei templi, le cose sacre, i giochi, le ferie. Dai pontefici erano anche redatti gli Annali: questi brevemente narravano le imprese memorabili tanto belliche che civili e annotavano anche il giorno delle cose, il mese e l'anno. Poiché i pontefici scrivevano gli Annali in tavole e nelle pareti regie, le case dei pontefici proponevano la tavola, il popolo tratteneva la memoria delle imprese e degli illustri uomini
E così gli annali furono il primo genere di storia, ma dopo il genere proprio fu la Storia.I massimi scrittori di storia furono Cesare, Sallustio, Livio e Tacito.