Pulcherrima ex Europae terris mea sententia Italia est, sed etiam Graeci pulcherrimam Graeciam ducunt, itemque Galli Galliam Hispaniamque Hispani: nam omnes omnium pucherrimum natale solum existimant. Gallia fere tam magna est quam Hispania, Italia aliquanto minor quam Gallia; antiquitus autem Italia, Romani imperii sedes, Galliam atque Hispaniam subegit. In Gallia et in Hispana plures atque ampliores silvae quam in Italia sunt; in Italia autem olim plures, maiores atque multo magnificentiores urbes quam in Gallia et in Hispania fuerunt, praeterea plures portus in maritimis oris, magisque idonei ad navium stationem. Graecia Italia minor est, sed clarior quia litterarum et artium patria fuit; praeterea Graeciae incolae Persas superaverunt barbarorumque arrogantiam contunderunt. Graecia prima litterarum studia coluit; Italia tardius poetarum et philosophorum studia attigit, sed iuris scientiae prima icubuit. In Europa etiam Germania et Britannia sunt, sed Romani imperii temporibus ibi tantummodo feri et inculti barbari habitabant.
Clicca qui per la traduzione stesso titolo diversa dal libro LINGUA MAGISTRA
Secondo la mia opinione l'Italia è la più bella terra dell'Europa, ma anche i Greci considerano la più bella la Grecia, e lo stesso i Galli la Gallia e gli Ispanici la Spagna: infatti tutti considerano la terra natia la più bella di tutte. La Gallia è tanto grande quanto la Spagna, l'Italia è minore della Gallia; anticamente anche l'Italia, sede dell'Impero Romano, sottomise la Gallia e la Spagna. In Gallia e in Spagna ci sono molti e più ampi boschi che in Italia, in Italia invece una volta più molte e maggiori e più magnificenti città ci furono che in Gallia e in Spagna, inoltre maggiori porti nelle spiagge marittime, e più idonei al ritrovo delle navi. La Grecia è minore dell'Italia, ma più famosa poiché fu la patria della letteratura e delle arti; inoltre gli abitanti Greci superarono i Persiani e annientarono l'arroganza dei barbari. La Grecia per prima coltivò gli studi della letteratura, l'Italia più tardi si dedicò agli studi dei poeti e dei filosofi, ma osservò per prima la scienza del diritto. In Europa anche ci sono la Germania e la Britannia, ma al tempo dell'impero Romano qui abitavano barbari selvaggi ed incivili.