Origine della commedia
versione di greco di Aristotele
Η δε κωμωδια εστιν, ωσπερ ειπομεν, μιμησις φαυλοτερων μεν, ου μεντοι κατα πασαν κακιαν, αλλ' α του αισχρου εστι το γελοιον μοριον. Το γαρ γελοιον εστιν αμαρτημα τι και αισχος ανωδυνον και ου φθαρτικον, οιον ευθυς το γελοιον προσωπον αισχρον τι και διεστραμμενον ανευ οδυνης. Αι μεν ουν της τραγωδιας μεταβασεις και δι ' ων εγενοντο ου λεληθασιν, η δε κωμωδια, δια το μη σπουδαζεσθαι εξ αρχης, ελαθεν: και γαρ χορον κωμωδων οψε ποτε ο αρχων εδωκεν, αλλ' εθελονται ησαν. Ηδη δε σχηματα τινα αυτης εχουσης οι λεγομενοι αυτης ποιηται μνημονευονται. Τις δε προσωπα απεδωκεν η προλογους η πληθη υποκριτων και οσα τοιαυτα, ηγνοηται: το δε μυθους ποιειν Επιχαρμος και Φορμις. Το μεν ουν εξ αρχης εκ Σικελιας ηλθε, των δε Αθηνησιν Κρατης πρωτος ηρξεν, αφεμενος της ιαμβικης ιδεας, καθολου ποιειν λογους και μυθους. Η μεν ουν εποποιια τη τραγωδια μεχρι μονου μεν του μετα λογου μιμησις ειναι σπουδαιων ηκολουθησεν. Τω δε το μετρον απλουν εχειν και απαγγελιαν ειναι, ταυτη διαφερουσιν. Ετι δε τω μηκει - η μεν οτι μαλιστα πειραται υπο μιαν περιοδον ηλιω ειναι η μικρον εξαλλαττειν, η δε εποποιια αοριστος τω χρονω - και τουτω διαφερει: καιτοι το πρωτον ομοιως εν ταις τραγωδιαις τουτο εποιουν και εν τοις επεσιν. Μερη δ' εστι τα μεν ταυτα, τα δε ιδια της τραγωδιας. Διοπερ οστις περι τραγωδιας οιδε σπουδιαιας και φαυλης, οιδε και περι επων: α μεν γαρ εποποιια εχει, υπαρχει τη τραγωδια, α δε αυτη, ου παντα εν τη εποποιια.
La commedia è, come abbiamo detto, imitazione di persone più spregevoli, non però riguardo ad ogni male, ma rispetto a quella parte del brutto che è il comico. Ed infatti il comico è in qualche errore o colpa, ma che non provoca né dolore né danno, come, per prendere il primo esempio che ci si presenta, la maschera comica, che è sì brutta e stravolta, ma non causa dolore. Le trasformazioni della tragedia e chi ne furono gli autori non ci sono rimasti nascosti; le origini invece della commedia ci sfuggono perché non era presa sul serio. Ed infatti soltanto tardi l’arconte dette il coro ai comici mentre prima si trattava di volontari, e soltanto da quando essa ebbe certe forme definite si ricordano i nomi di quelli che si possono chiamare poeti comici. Chi introdusse le maschere e i prologhi, chi aumentò il numero degli attori e altre cose simili ci sono ignoti. La composizione di racconti, almeno da principio, venne dalla Sicilia, mentre fra gli Ateniesi Gatete per primo incominciò ad abbandonare la forma giambica e a dare a discorsi e racconti un carattere universale.