Agricola quidam, nomine Cato, seremonem animalium intellexit. Hic olim bovem, qui fortunam adversam apud asinum querebatur, audivit. "Utiam" inquit bos "mea fortuna tuae similis esset!Te cotidie noster magister diligenter curat, tibi dulcissimum cibum parat; ego tamen, qui arando totum diem consumo, gramine vescor tenui". Cui asinus: "Tu tamen, o stultissime, merito haec pateris, quod iugi nimium patiens es. Cur non magistro istis cornibus mortem minaris?Cur non mugitus horrisonos edis?Hoc consilio usus fortunam meliorem habebis. Cibum quem tibi hodie servi attulerint edere noli; cras autem, ne te aratro iungant, omni vi repugna". Bos id quod imperatum est facit. At magister, qui omnia audiverat, ut asinum pro consilio puniret, eum aratro pro bove iungi iussit.
Un agricoltore chiamato Catone capì il linguaggio degli animali. Questo una volta ascoltò un bue, l quale si lamentava della fortuna dell'asino. volesse il cielo che, disse il bue, la mia fortuna fosse simile alla tua! Ogni giorno il nostro padrone diligentemente ti cura, ti prepara un cibo dolcissimo, io tuttavia, che consumo arando tutto il giorno, mi nutro di tenera erba. A questo l'asino: tu tuttavia, o stoltissimo, giustamente soffri queste cose, perché sei paziente (cerca iugi nimium). Perchè non minacci morte al padrone con queste corna? Perchè non emetti muggiti (horrisonos)? Servendoti di questo consiglio avrai fortuna migliore. Non voler mangiare il cibo che ti porteranno ogni giorno i servi, domani invece, per non essere aggiunto all'aratro, rifiutalo con tutta la forza. Il bue fece ciò che gli fu ordinato. Ma il padrone, che aveva sentito ogni cosa, per punire l'asino del suo consiglio, ordinò che fosse unito all'aratro al posto del bue.