"Moribus antiquis res stat Romana virisque", quem quidem Ennius ille versum vel brevitate vel veritate tamquam ex oraculo quodam est effatus. Nam neque viri, nisi ita morata civitas fuisset, neque mores, nisi hi viri praefuissent, aut fundare aut tam diu tenere potuissent tantam et tam fuse lateque imperantem rem publicam. Itaque ante nostram memoriam et mos ipse patrius praestantes viros adhibebat, et veterem morem ac maiorum instituta retinebant excellentes viri. Nostra vero aetas cum rem publicam sicut picturam accepisset egregiam, sed iam evanescentem vetustate, non modo eam coloribus eisdem, quibus fuerat, renovare neglexit, sed ne id quidem curavit, ut formam saltem eius et extrema tamquam liniamenta servaret. Quid enim manet ex antiquis moribus, quibus ille dixit rem stare Romanam? Versione tratta da Cicerone###

"Lo stato romano è basato sugli antichi costumi e sugli uomini", questo verso in verità proferì quel famoso Ennio per la brevità o per meglio dire per la veridicità come da un oracolo. E infatti né gli uomini, qualora la città non fosse stata così di buoni costumi, né i costumi, se questi uomini non fossero stati a capo, avrebbero potuto fondare o tenere tanto a lungo uno stato tanto grande e che predominava tanto diffusamente e largamente.

LA TRADUZIONE CONTINUA QUI