La scelta del pedagogo
versione greco Gymnasion
Επειδαν οι παιδες ηλικιαν λαβωσιν υπο παιδαγωγοις τεταχθαι, ενταυθα δη πολλην επιμελειαν εκτεον εστι της τουτων καταστασεως, ως μη λαθωσιν οι πατερες ανδραποδοις η βαρβαροις η παλιμβολοις τα τεκνα επιτρεψαντες. Νυν γε το γιγνομενον πολλοις υπερκαταγελαστον εστιν. Ο τι γαρ αν ευρωσιν ανδραποδον οινοληπτον και λιχνον, προς πασαν πραγματειαν αχρηστον, τουτω φεροντες αποβαλλουσι τους υιους. Δει δε τον σπουδαιον παιδαγωγον τοιουτον ειναι την φυσιν, οιος περ ην ο του Αχιλλεως. Διδασκαλους γαρ ζητητεον τοις τεκνοις, οι και τοις βιοις εισιν αδιαβλητοι και τοις τροποις ανεπιληπτοι και ταις εμπειριαις αριστοι· πηγη γαρ και ριζα της ορθοτητος το νομιμου παιδειας τυχειν. Και καθαπερ τας χαρακας οι γεωργοι τοις φυτοις παραπηγνυουσιν, ουτως οι νομιμοι των διδασκαλων εμμελεις τας υποθηκας και παραινεσεις παραπηγνυουσι τοις νεοις, ιν' ορθα τουτων βλαστανη τα ηθη.
Quando i fanciulli raggiungono l'età tale da essere sottoposti ai pedagoghi, allora bisogna avere molta cura nella scelta di questi, affinché i padri, senza accorgersene, non affidino i figli a schiavi, barbari, o a uomini incostanti. Bisogna invece che il bravo pedagogo sia di natura tale quale era Fenice, il pedagogo di Achille. Infatti bisogna cercare per i figli dei maestri che siano di vita irreprensibile, di costumi ineccepibili e di ottima esperienza, perché l'origine e la radice dell'assoluta rettitudine sta nell'avere un'educazione conforme alle regole. E come i contadini sostengono le piante con i pali, così i maestri retti inculcano ai giovani appropriati principi e consigli, affinché germoglino sani i loro costumi.