Patres conscripti, quod bello armisque in Latio agendum fuit, id iam deum benignitate ac virtute militum ad finem venit. Reliqua consultatio est, quoniam rebellando saepius nos sollicitant, quonam modo perpetua pace quietos obtineamus. Dii immortales ita vos potentes huius consilii fecerunt ut, sit Latium deinde an non sit, in vestra manu posuerint; itaque pacem vobis, quod ad Latinos attinet, parare in perpetuum vel saeviendo vel ignoscendo potestis. Vultis crudeliter consulere in deditos victosque? Licet delere omne Latium, vastas inde solitudines facere, unde sociali egregio exercitu permulta bella magnaque saepe usi estis. Vultis exemplo maiorum augere rem Romanam victos in civitatem accipiendo? Materia crescendi per summam gloriam suppeditat. Certe id firmissimum longe imperium est quo oboedientes gaudent. Sed maturato opus est quidquid statuere placet; tot populos inter spem metumque suspensos animi habetis; et vestram itaque de eis curam quam primum absolvi et illorum animos, dum exspectatione stupent, seu poena seu beneficio praeoccupari oportet. Nostrum fuit efficere ut omnium rerum vobis ad consulendum potestas esset; vestrum est decernere quod optimum vobis reique publicae sit. ###
Padri Iscritti, ciò che bisognò fare nel Lazio con la guerra e le armi, giunse appunto alla fine grazie alla benignità degli dèi e alla virtù dei soldati. Era rimasta la deliberazione, dato che ci sollecitavano a ribellarci più spesso, in che modo mai avremmo potuto tenerli fermi con una perpetua pace. Gli dèi immortali vi resero così potenti di tale decisione da porre in vostro potere, se il Lazio poi ci sia o non ci sia; pertanto potreste procurarvi la pace, cosa che compete ai Latini, per sempre o accanendovi o perdonando. Volete infierire crudelmente contro gli assoggettati e i vinti? ...(CONTINUA)