In castra ut est ventum, pronuntiant Scipio et Hannibal arma expedirent milites animosque ad supremum certamen, non in unum diem sed in perpetuum, si felicitas adesset, victores. Roma an Carthago iura gentibus daret ante crastinam noctem scituros; neque enim Africam aut Italiam sed orbem terrarum victoriae praemium fore; par periculum praemio quibus adversa pugnae fortuna fuisset. Nam neque Romanis effugium ullum patebat in aliena ignotaque terra, et Carthagini, supremo auxilio effuso, adesse videbatur praesens excidium. Ad hoc discrimen procedunt postero die duorum opulentissimorum populorum duo longe clarissimi duces, duo fortissimi exercitus, multa ante parta decora aut cumulaturi eo die aut eversuri. Anceps igitur spes et metus miscebant animos; contemplantibusque modo suam, modo hostium aciem, cum oculis magis quam ratione pensarent vires, simul laeta, simul tristia obversabantur: quae ipsis sua sponte non succurrebant, ea duces admonendo atque hortando subiciebant. ###
Quando arrivarono nell'accampamento, Scipione ed Annibale ordinarono (lett pres cons temp) ai soldati di tenere pronti non un solo giorno ma continuamente le armi e gli animi per la battaglia decisiva, se li avesse assistiti la fortuna, [sarebbero stati] vincitori. Roma o Cartagine prima del giorno dopo (castinam noctem) avrebbero saputo chi avrebbe dato le leggi ai popoli; il premio della vittoria sarebbe stato non l'Africa o l'Italia ma il modo delle terre; il pericolo sarebbe stato equivalente al premio per quelli ai quali la sorte sarebbe stata avversa. Ed infatti per i Romani non era disponibile alcuna via di scampo in una terra straniera e sconosciuta ed esaurito l'aiuto finale (abl ass), a Cartagine, ... (CONTINUA)