Antiquis temporibus Romae mos senatoribus fuit in curiam cum praetextatis filiis introire. Olim, cum in senatu maior res ageretur et ea in diem posterum proferretur, placuit ut nemo referret de ea. Mater Papirii pueri, qui cum parente suo in curia fuerat, a filio quaesivit quid senatores in senatu egissent. Puer respondit id dici non posse. Sed mulier cupidior erat: quaerit igitur compressius violentiusque. Tum puer, matre urgente, lepidi ac festivi mendacii consilium capit: respondit actum esse in senatu utrum utilius esset rei publicae ut unus vir duas uxores haberet an una apud duos viros nupta esset. Cum hoc illa audivit, compavescit et trepidans ad ceteras matronas nuntium perfert. Venit ad senatum postridie matrum familias caterva: lacrimantes atque obsecrantes orant ut una potius duobus nupta esset quam uni viro duae mulieres. ###

Nei tempi antichi a Roma i senatori avevano l'abitudine (dat di possesso) di entrare in curia con i figli ancora ragazzi. Una volta, essendo avvenuta in senato una cosa molto importante ed essendo presentata questa fino all'ultimo giorno, sembrò opportuno che nessuno riferisse in merito ad essa. La madre del fanciullo Papirio, che era stato con il proprio genitore in curia, chiese al figlio cosa avessero fatto i senatori in senato. Il fanciullo rispose che non poteva esser riferito ciò. Ma la donna era molto curiosa: chiese dunque più insistentemente e impetuosamente. Allora il fanciullo, incalzando la madre, (dato che la madre incalzava), prese la decisione di una bugia ironica e scherzosa ... (CONTINUA)

LA TRADUZIONE CONTINUA QUI
completa di analisi grammaticale